Welkom op Vlaardingenleest.nl, boekrecensie Fantoomgroei - Sander Heijne en Hendrik Noten






Fantoomgroei - Sander Heijne en Hendrik Noten





Waarom we steeds harder werken voor steeds minder



Hoe is het mogelijk dat bedrijfswinsten voornamelijk de aandeelhouders ten goede komt en de werknemers het nakijken hebben? Waarom aanvaarden we dat de inkomensstijging al decennia stagneert? Wat kunnen we daaraan doen? Het boek Fantoomgroei van Sander Heijne en Hendrik Noten geeft antwoorden op deze vragen en is het resultaat van een zoektocht naar een nieuwe, eerlijke economie.






In 2018 verscheen een rapport van de Rabobank, waaruit blijkt dat sinds de jaren tachtig de Nederlandse economie explosief is gegroeid, maar de reële gezinsinkomens niet. Dit rapport maakte Sander Heijne en Hendrik Noten zeer verbolgen en was voor hen aanleiding om grondig uit te zoeken hoe de vork in de steel zit.

De auteurs gaan in op de historische achtergronden van deze ontwikkeling en laten zien wat de consequenties hiervan zijn. De overheidsdoelstelling van de economie is ‘groei’. Vanaf de jaren tachtig, wanneer het neoliberale denken met de ‘godfathers’ Hayek en Friedman ook in Nederland steeds meer terrein won in de politiek, komen de positieve inkomensresultaten van die groei niet meer terecht bij de hardwerkende Nederlanders die de economische groei veroorzaken.

  Verder leggen zij de betekenis van het begrip ‘economie’ op een heldere manier uit. Economie wordt vaak voorgesteld als een voor veel mensen onbegrijpelijk technisch begrip dat vooral om geld en winst draait. De geschiedenis laat echter zien dat het begrip economie van oorsprong niets technisch en wetenschappelijks als grondslag heeft, maar een kunst, een vaardigheid is en een collectief belang heeft. Niet geld verdienen en winst maken is de kern van economie, maar het creëren van waarde.

In het neoliberale kapitalisme gaat het steeds minder om het collectief van werkgevers, werknemers, overheid en burgers, maar steeds meer om winststreven dat van het gemeenschappelijk belang is losgeweekt. Het neoliberale economische verhaal is een ideologie, een politieke keuze. Een verhaal dat niets noodzakelijks heeft zoals Margaret Thatcher (‘There is no alternative!’) betoogde, maar bepaalde belangen dient, met name die van aandeelhouders van grote bedrijven. Maatschappelijke belangen en belangen van de gewone burgers worden miskend. Het bedrijfsleven wordt in de watten gelegd, terwijl de publieke sector wordt uitgekleed en de overheid wordt verkleind.

Uit onvrede met de toegenomen ongelijkheid komt er steeds meer kritiek op de uitgangspunten van dit economisch beleid. Het is namelijk niet relevant wie geld verdient, maar wie waarde creëert. Waarde creëren kan alleen collectief, door de publieke sector. Bedrijven danken hun torenhoge winsten namelijk aan de collectieve investeringen die alle werkenden in de publieke sector de afgelopen decennia hebben gedaan. Tevens heeft de ongebreidelde groei van de neoliberale economie zeer schadelijke maatschappelijke gevolgen en voor het klimaat en onze planeet veroorzaakt.

Heijne en Noten zoeken naar mogelijkheden om de economie eerlijker te maken. Een economie die zorgt voor een andere, betere wereld. In het boek geven ze enkele inspirerende voorbeelden.

Fantoompijn is op een gedreven, begrijpelijke en meeslepende manier geschreven. Het bevat verwijzingen naar veel geraadpleegde boeken en websites. Een stevige aanrader voor iedereen die toekomstige generaties een betere wereld toewenst.








Sander Heijne (1982) is onderzoeksjournalist en historicus. Hij werkte vijf jaar op de redactie economie van de Volkskrant, waar hij een fascinatie ontwikkelde voor het effect van bureaucratische systemen op ons alledaagse bestaan. Nu schrijft hij voor het online platform voor onderzoeksjournalistiek De Correspondent. In 2011 werd Heijne genomineerd voor de belangrijkste journalistieke onderzoeksprijs, De Loep.

Daarna had Heijne zijn eigen mediaproductiebedrijf opgericht.

Hendrik Noten (1991) is bestuurskundige. Hij werkte als onderzoeker bij de Wiardi Beckman Stichting en als adviseur beleid en strategie bij de AWVN. Hij is nu zelfstandig adviseur en onderzoeker en zet zich op verschillende manieren in voor vraagstukken op het raakvlak van economie en samenleving.

Fantoomgroei is in juni 2020 verschenen bij Uitgeverij Atlas Contact. Het boek telt 256 pagina’s en kost € 20,00. ISBN: 9789047013242. Het is als e-boek verkrijgbaar voor € 3,99. ISBN: 9789047013259.










Waardering:






Boekbespreking door Wies Groeneveld

email mij

Gepubliceerd: 25-09-2020